Gwei چیست و آیا ارز است؟ محاسبه Gas fee و رفع Insufficient balance و Pending

آیا Gwei یک ارز دیجیتال است؟ پیش از جست‌وجوی «قیمت GWEI» یا اخبار آن

Gwei به‌عنوان واحد، ارز یا کوین نیست؛ قیمت، نمودار یا «آخرین اخبار» ندارد. Gwei واحد اندازه‌گیری ETH است: 1 Gwei = 10^-9 ETH = 0.000000001 ETH. وقتی کیف پول «12 Gwei» نشان می‌دهد، یعنی برای هر واحد Gas معادل 12 Gwei از ETH (یا کوین بومی همان شبکه) پرداخت می‌شود؛ لازم نیست 12 کوین جداگانه داشته باشید.

اگر در یک اپ قیمت واقعاً «GWEI» را با قیمت می‌بینید، آن چیز دیگری است: طبق بررسی ما در سپتامبر 2026، پروژه‌ای به نام ETHGas در 2026-01-21 توکنی با نماد GWEI منتشر کرده است. مستندات پروژه می‌گوید این توکن فقط برای governance است و برای پرداخت Gas در اتریوم به کار نمی‌رود. این دو فقط هم‌نام‌اند. هر کسی می‌تواند قراردادی با نام «GWEI» بسازد؛ پس اگر GWEI ناگهان در کیف پولتان ظاهر شد، این‌طور بررسی کنید:

1. آدرس قرارداد Ethereum mainnet را از صفحهٔ $GWEI Tokenomics در docs.ethgas.com بردارید و سپس بخش Contract را در صفحهٔ ETHGas در CoinGecko ببینید. آدرس در دو جا باید حرف‌به‌حرف یکی باشد.
2. در کیف پول، جزئیات همان توکن را باز کنید و آدرس قرارداد را ببینید. اگر نبود، آدرس کیف پول خودتان را در Etherscan جست‌وجو کنید، به تب Token Transfers (ERC-20) بروید و روی نام توکن در همان ردیف کلیک کنید؛ آدرس قرارداد بالای صفحهٔ Token نوشته شده است.
3. کل آدرس را با آدرس مرحلهٔ اول مقایسه کنید، نه فقط چند حرف اول و آخر. اگر یکی نبود، این توکن هم‌نامی است که دیگری ساخته: آن را در کیف پول hide کنید، به سایتی که در نام، memo یا متن خطای توکن آمده برای «claim/swap/unlock» نروید و approve هم ندهید.
4. «آدرس قرارداد GWEI» را که در گروه‌ها، پیام خصوصی یا کامنت‌ها دست‌به‌دست می‌شود به کار نبرید؛ مستندات خود پروژه هم فقط آدرس منتشرشدهٔ خودش را معتبر می‌داند.

برای اینکه بدانید Gas الان چند Gwei است، Etherscan Gas Tracker را باز کنید. قیمت فعلی Ethereum mainnet آنجا در سه سطح Standard، Fast و Rapid و با تفکیک Base fee و Priority fee نمایش داده می‌شود. هنگام بررسی در 2026-09-28، سطح Standard حدود 0.46 Gwei بود؛ این عدد در هر بلاک تغییر می‌کند و فقط برای تخمین مرتبهٔ هزینه است. برای L2 یا تست‌نت، explorer همان شبکه را ببینید؛ مبلغ واقعی را پیش از امضا در Network fee صفحهٔ تأیید کیف پول ببینید.

خواندن هزینه کیف پول در ۳۰ ثانیه

در شبکه EVM مبتنی بر EIP-1559، رابطه اصلی را این‌گونه بخوانید: execution fee = Gas Used × Effective Gas Price. مبلغ ارسالی جداست؛ موجودی معمولاً باید هم value و هم بودجه کارمزد را پوشش دهد.

۱. تبدیل Wei، Gwei و ETH

Wei کوچک‌ترین واحد Ether و Gwei واحد خواناتر برای قیمت Gas است. هر سه فقط یک مقدار را با دقت متفاوت بیان می‌کنند:

• 1 ETH = 1,000,000,000 Gwei
• 1 Gwei = 1,000,000,000 Wei
• 1 ETH = 1,000,000,000,000,000,000 Wei
• 1 Gwei = 0.000000001 ETH

۲۰ Gwei یعنی قیمت هر Gas، نه «۲۰ توکن». در زنجیره EVM با توکن بومی دیگر، کیف پول ممکن است همچنان قیمت را با Gwei نشان دهد اما تسویه با توکن بومی همان شبکه انجام می‌شود. برای تبدیل دقیق از مبدل Gwei / Wei / ETH استفاده کنید؛ محاسبه در مرورگر انجام می‌شود و قیمت لحظه‌ای نیست.

۲. Gas Used، Gas Limit و کارمزد کل

Gas حجم کار محاسباتی EVM را اندازه می‌گیرد. انتقال ساده ETH از یک EOA به EOA دیگر، بدون داده اضافی، معمولاً 21,000 Gas مصرف می‌کند. این عدد برای انتقال توکن، Swap، Mint یا فراخوانی قرارداد معتبر نیست، زیرا مسیر اجرا متفاوت است.

Gas Limit مرز ایمنی است، نه قیمت

اگر limit برابر 120,000 باشد ولی فقط 83,000 مصرف شود، معمولاً هزینه بر پایه 83,000 محاسبه می‌شود. اگر limit پیش از پایان اجرا تمام شود، تراکنش می‌تواند با Out of gas شکست بخورد و محاسبات مصرف‌شده همچنان هزینه داشته باشد.

Value را از Network fee جدا کنید

در ارسال 0.1 ETH، مقدار 0.1 ETH همان value است و کارمزد اجرا جداگانه محاسبه می‌شود. در انتقال ERC-20، موجودی توکن و موجودی توکن بومی Gas دو عدد مستقل‌اند؛ بنابراین داشتن توکن لزوماً پیام Insufficient funds را رفع نمی‌کند.

۳. EIP-1559: Base fee، Priority fee و Max fee

• effective tip = min(Max priority fee, Max fee − Base fee)
• effective gas price = Base fee + effective tip
• execution fee = Gas Used × effective gas price

اگر Base fee از Max fee بالاتر رود، تراکنش ممکن است تا کاهش Base fee یا جایگزینی آن Pending بماند. فاصله سقف تا قیمت واقعی لزوماً کسر نمی‌شود.

در Layer 2 ممکن است کارمزد اجرای L2 و هزینه جداگانه داده یا settlement روی L1 وجود داشته باشد. breakdown کامل کیف پول یا explorer را ببینید؛ عدد Gwei به‌تنهایی همه هزینه را نشان نمی‌دهد.

۴. سه نمونه محاسبه

انتقال ساده

21,000 Gas × 12 Gwei = 252,000 Gwei = 0.000252 ETH. این فقط کارمزد اجراست؛ مقدار ETH ارسالی جداگانه افزوده می‌شود.

تعامل با قرارداد

اگر Gas Used برابر 150,000 و Effective Price برابر 3 Gwei باشد، هزینه 150,000 × 3 = 450,000 Gwei = 0.00045 توکن بومی است. این عملیات را نباید انتقال 21,000-Gas فرض کرد.

سقف بودجه در برابر مبلغ نهایی

با Gas Limit برابر 200,000 و Max fee برابر 12 Gwei، بودجه بالایی 0.0024 توکن بومی است. اگر 100,000 Gas با قیمت مؤثر 10 Gwei مصرف شود، هزینه نهایی اجرا 0.001 توکن بومی خواهد بود.

۵. پیش از تأیید چه چیزهایی را ببینیم

1. شبکه و Chain ID دقیق را تأیید کنید؛ یک آدرس در زنجیره‌های مختلف موجودی متفاوت دارد.
2. موجودی توکن بومی Gas را ببینید، نه فقط توکن ارسالی.
3. Value، Estimated network fee و Maximum fee budget را جدا بخوانید.
4. تشخیص دهید انتقال ساده است یا contract call؛ عدد 21,000 را به قرارداد تحمیل نکنید.
5. Recipient، contract method، token approval و allowance را در popup بخوانید.
6. اگر تخمین غیرعادی است، فقط limit را بالا نبرید؛ simulation و وضعیت رسمی dapp را بررسی کنید.

۶. جدول خطاهای رایج

منبع خطاهای Geth معنای Already known را مشخص می‌کند. EIP-1474 کد -32603 را خطای داخلی عمومی می‌نامد؛ این به معنی رفتار یکسان همه clientها نیست.

۷. تراکنش Pending گیر کرده: صبر، Speed Up یا Cancel؟

Pending می‌تواند از fee cap پایین، شلوغی، RPC کند یا تراکنش قبلی با nonce پایین‌تر ناشی شود. ابتدا explorer همان شبکه را ببینید: نبودن hash می‌تواند یعنی broadcast انجام نشده؛ وجود وضعیت Pending یعنی وضعیت mempool/chain ملاک است.

1. hash را در explorer شبکهٔ درست جست‌وجو کنید. اگر «Transaction Hash not found» دیدید، ابتدا طبق راهنمای transaction hash شبکه و broadcast را بررسی کنید؛ اگر hash پیدا شد و وضعیت Pending بود، به مرحلهٔ بعد بروید.
2. در صفحهٔ تراکنش، داخل More Details و بخش Other Attributes، مقدار Nonce این تراکنش آمده است. اگر در Activity کیف پول تراکنش Pending قدیمی‌تری با nonce کمتر هست، اول همان را حل کنید؛ بقیه پس از آن جلو می‌روند.
3. در بخش Gas Fees صفحهٔ تراکنش، Max و Max Priority را ببینید و با Base fee فعلی در Etherscan Gas Tracker (یا explorer تست‌نت) مقایسه کنید. اگر Max fee شما از Base fee فعلی کمتر است، تراکنش منتظر می‌ماند؛ فقط در این حالت Speed Up معنا دارد.
4. پیش از ثبت شبکه، آدرس، hash و nonce، حساب را reset نکنید، activity را پاک نکنید و چند بار تراکنش تکراری نفرستید.
5. در افزونهٔ MetaMask، تراکنش Pending را از Activity باز کنید؛ در صفحهٔ جزئیات دکمه‌های Speed up و Cancel هست. از نسخهٔ v13.30 با کلیک روی اعلان Transaction submitted در sidebar هم به همین صفحه می‌رسید. Speed up همان تراکنش را با همان nonce و کارمزد بیشتر دوباره می‌فرستد؛ Cancel با همان nonce مبلغ 0 را به آدرس خودتان می‌فرستد و آن هم Gas دارد.
6. اگر این دکمه‌ها نیست (مثلاً در برخی کیف پول‌های موبایل): در MetaMask موبایل از Settings > Advanced گزینهٔ Customize transaction nonce را روشن کنید، مبلغ 0 را به آدرس خودتان بفرستید و nonce تراکنش گیرکرده را وارد کنید؛ در افزونه، Show advanced details را در گوشهٔ بالا سمت راست صفحهٔ تأیید روشن کنید تا nonce قابل تغییر شود. توصیهٔ مرکز راهنمای MetaMask: Priority fee دست‌کم 10% و Max fee دست‌کم 30% بیشتر از تراکنش اصلی باشد (بررسی‌شده در سپتامبر 2026).
7. نتیجه را ببینید: اگر Replacement transaction underpriced آمد، افزایش کارمزد کافی نبوده؛ کمی بیشتر کنید. اگر جایگزین زودتر تأیید شود، تراکنش اصلی دیگر وارد زنجیره نمی‌شود؛ اگر اصلی زودتر تأیید شود، جایگزین بی‌اثر می‌شود و فقط کارمزد اصلی کسر می‌شود.

پاک‌کردن history محلی کیف پول تراکنش زنجیره‌ای را حذف نمی‌کند. پس از تأیید تراکنش اصلی، replacement دیگر آن را برنمی‌گرداند. اگر پس از همهٔ این‌ها هنوز گیر کرده یا پیام کیف پول را نمی‌فهمید، در مرکز راهنمای رسمی کیف پول (برای MetaMask نشانی support.metamask.io) درخواست پشتیبانی ثبت کنید و شبکه، hash، nonce و اسکرین‌شات را پیوست کنید. هر «پشتیبانی» که خودش پیام خصوصی می‌دهد یا عبارت بازیابی و دسترسی از راه دور می‌خواهد، کلاهبردار است.

۹. مشکلات ویژه Gas در تست‌نت

• شبکه اشتباه: ممکن است در یک تست‌نت توکن داشته باشید اما در شبکه فعلی هیچ موجودی نباشد.
• توکن اشتباه: توکن پروژه همیشه توکن بومی Gas نیست.
• محدودیت Faucet: cooldown، سقف روزانه یا eligibility با بالا بردن fee حل نمی‌شود.
• RPC ناپایدار: estimate یا Pending display ممکن است قدیمی باشد؛ با explorer رسمی مقایسه کنید.
• وضعیت قرارداد آزمایشی: pause، تمام‌شدن quota یا تغییر task می‌تواند باعث revert شود؛ Gas Limit بالاتر از منطق عبور نمی‌کند.

۱۰. چرا تخمین کیف پول تغییر می‌کند

Estimate یک simulation بر پایه Base fee فعلی، وضعیت mempool، پاسخ RPC، nonce حساب، storage قرارداد و مسیر اجراست. هرکدام می‌توانند پیش از ورود تراکنش به بلاک تغییر کنند.

در Swap و Mint، قیمت، deadline، quota، allowance و تراکنش کاربران دیگر مسیر را عوض می‌کند. Gas Limit بالاتر همیشه امن‌تر نیست؛ اگر recipient یا approval اشتباه باشد، بودجه بزرگ‌تر محافظت ایجاد نمی‌کند.

برای بررسی نهایی receipt را بخوانید: network، status، block، Gas Used، Effective Gas Price، value و events. Preview برای تصمیم قبل از ارسال است؛ receipt مدرک بعد از اجراست.

اگر Gas آزمایشی نمی‌رسد، از راهنمای عیب‌یابی Faucet شروع کنید. پس از کار، مجوزهای اضافی را لغو کنید و شبکه، زمان، hash و متن خطا را در فرم ثبت task نگه دارید؛ اطلاعات محرمانه را ثبت نکنید.

۱۱. کارمزد L2: چرا فقط دیدن Gwei کافی نیست

اگر عبارت gas price on base را جست‌وجو می‌کنید، یک عدد Gwei را مستقیم با mainnet مقایسه نکنید. Gwei قیمت هر واحد اجرای Gas است؛ هزینه نهایی در بعضی L2ها می‌تواند علاوه بر execution، بخش data، security یا settlement داشته باشد. نام فیلدها در wallet و block explorer نیز ممکن است متفاوت باشد، پس ابتدا شبکه و سپس اجزای هزینه را مشخص کنید.

ابتدا execution را با Gas Used × Effective Gas Price محاسبه کنید؛ سپس ببینید receipt هزینه L1 data، security یا مورد دیگری را جدا نشان می‌دهد یا نه. Max fee سقف بودجه است، نه مبلغ قطعی برداشت.

۱۲. بررسی تخمین wallet با receipt واقعی

1. هش تراکنش را نگه دارید و شبکه explorer را با شبکه wallet تطبیق دهید.
2. Status، Block، From، To، Value و Method را ببینید تا تراکنش درست باشد.
3. Gas Used را در Effective Gas Price ضرب کنید تا هزینه execution به‌دست آید.
4. فیلد جداگانه data fee، security fee یا bridge fee را بررسی کنید.
5. مجموع نهایی را با Max fee قبل از امضا مقایسه کنید؛ بودجه استفاده‌نشده هزینه واقعی نیست.

۱۳. از خطا تا اقدام بعدی: مسیر تصمیم

Priority fee را فقط وقتی افزایش دهید که شواهد کم‌بودن رقابت fee را نشان دهد. بدون hash سراغ simulation/RPC بروید؛ در تراکنش failed علت revert را بخوانید؛ در شبکه اشتباه ابتدا متوقف شوید.

۱۴. چک‌لیست قبل و بعد از تراکنش

پیش از امضا

• دامنه رسمی، شبکه درست و حساب موردنظر.
• موجودی کافی توکن بومی و تفکیک روشن value از fee.
• قرارداد، method، recipient، مقدار approval و سقف بودجه خوانده شده است.
• هیچ seed phrase، private key یا واریز دارایی واقعی درخواست نمی‌شود.

پس از ارسال

• hash را ذخیره و در explorer همان شبکه بررسی کنید.
• در Failed ابتدا receipt یا revert reason را بخوانید.
• در Pending پیش از Speed Up یا Cancel، nonce را ثبت کنید.
• تراکنش تکراری نفرستید و approvalهای اضافی را لغو کنید.

پرسش‌های رایج

منابع رسمی

آخرین بررسی: 2026-09-28. در این نسخه اضافه شد: تفاوت Gwei با توکن هم‌نام GWEI، جای دیدن Gas فعلی و محل دکمه‌های Speed up و Cancel برای Pending. اگر در نسخهٔ کیف پول شما دکمه جای دیگری است، در مرکز راهنمای همان کیف پول عبارت «speed up» یا «cancel» را جست‌وجو کنید.

2026-09-07: راهنمای برخورد با خطاها و توضیح تغییر تخمین Gas تکمیل شد.

• ethereum.org: Gas and fees
• ethereum.org: Base fee و priority fee
• مشخصات EIP-1559
• MetaMask: Speed Up یا Cancel تراکنش Pending
• MetaMask: خطای Out of gas
• Etherscan Gas Tracker: Gas فعلی Ethereum mainnet
• ETHGas Docs: توکن $GWEI و قرارداد رسمی